
به گزارش ورزش سه، آزمایش عملی قانون جدید آفساید که قرار بود فوتبال را هجومیتر و تماشاییتر کند، نتیجه کاملاً معکوس داد و باعث شد فیفا و نهاد قانونگذاری فوتبال، بورد بینالمللی، پرونده تغییر این قانون را ببندند و پرونده آفساید ونگر را به زبالهدانی بیندازند.
حالا تازه داریم با اطلاعات جسته و گریختهای که از این سو و آن سو به دست میآوریم به تصویر بزرگ میرسیم: همه چیز در این طرح بد پیش رفته است. قانون آفساید در فوتبال بدون تغییر باقی میماند و دیگر خبری از اصلاحات جنجالی نخواهد بود. در سالهای اخیر اخبار زیادی درباره تغییرات احتمالی این قانون به گوش میرسید و قانون آفساید ونگر در برخی تورنمنتها به صورت آزمایشی اجرا شد، اما پایان این تلاشها برای ونگر شکست کامل بود. اولین بار بیبیسی بود که گزارش داد تصویب قانون جدید بعید به نظر میرسد و روزنامه تایمز فاش در یک گزارش ژورنالیسم تحقیقی گفت این پرونده به طور کامل بسته شده است.
همه حرف و حدیثها درباره طرحی است که با اغماض با نام «آفساید ونگر» شناخته میشد و در اروپا به آن قانون «نور روز» هم میگفتند. ایده اصلی این بود که به مهاجم اجازه داده شود جلوتر از مدافع قرار بگیرد، به شرطی که بخشی از بدن او با بدن آخرین مدافع (یا دقیقتر بگوییم، بازیکن ماقبل آخر تیم مدافع که در موارد نادر میتواند دروازهبان باشد) در یک راستا باشد و همپوشانی داشته باشد. این ایده را آرسن ونگر، سرمربی سابق آرسنال، در فوریه ۲۰۲۰ و اندکی پس از انتصابش به عنوان مدیر توسعه جهانی فوتبال در فیفا مطرح کرده بود.
در همان سال ۲۰۲۰، یکی از خبرنگاران شبکه ایاسپیان با شبیهسازی کامپیوتری یکی از صحنههای لیگ برتر انگلیس نشان داد که این قانون چه برتری بزرگی به تیم مهاجم میدهد: در آن تصویر، رحیم استرلینگ، مهاجم وقت منچسترسیتی، در زمان ارسال یک ضربه آزاد برتری محسوس و عجیبی نسبت به مدافعان حریف پیدا میکرد.

اعتراض داوران و آزمایش رسمی در لیگ کانادا
فیفا این طرح را در تورنمنتهای غیررسمی آزمایش کرد و مدعی شد که موفقیتهای محدودی به دست آورده است. اما ابتکار ونگر با استقبال داوران روبهرو نشد، چرا که کار را برای کمکداوران در کنار خط به شدت سخت میکرد. البته با وجود سیستم کمکداور ویدیویی چنین مشکلی برای کمکداورها وجود نداشت، اما این فناوری در بسیاری از لیگهای حرفهای دنیا در دسترس نیست و نمیشد برای نیمی از فوتبال دنیا یک قانون آفساید وضع کرد و برای نیم دیگر قانونی متفاوت. با وجود این موانع، آزمایشها به تورنمنتهای رسمی رسید.
لیگ برتر کانادا از آوریل سال ۲۰۲۶ اجرای آزمایشی آفساید ونگر را بر عهده گرفت. در صحنههایی مثل دیدار ونکوور و اتلتیکو اتاوا، مهاجمی که در تمام لیگهای دنیا در موقعیت آفساید قرار داشت، طبق این قانون جدید مجاز به ادامه بازی بود.
طبق گزارش تایمز این تغییر در طول فصل عادی تعداد آفسایدها را ۵۴ درصد کاهش داد و ۱۳ گل بیشتر در ۱۱۲ مسابقه به ثمر رسید.
نتیجه معکوس: فوتبال دفاعیتر و کسلکنندهتر شد
اما در گزارش اصلی یک آمار پنهان و بسیار مهم دیگر هم وجود داشت: خط دفاعی تیمها به طور میانگین سه متر عقبتر کشیده شد و این عقبنشینی به ویژه در زمان ضربات آزاد بسیار شدیدتر بود. برای درک اهمیت این مساله باید به انگیزه اصلی طرح ونگر برگردیم. هدف این قانون صرفاً جلوگیری از مردود شدن گلها به خاطر آفسایدهای میلیمتری نبود، بلکه انگیزه واقعی او جذابتر کردن فوتبال و بالا بردن تعداد گلها بود. در بیانیه اولیه فیفا به صراحت آمده بود که هدف «ترویج فوتبال هجومی و خلق موقعیتهای گلزنی» است.

تعداد گلهای زده در لیگ کانادا واقعاً افزایش پیدا کرد و میانگین گل در هر بازی از ۳.۰ در فصل گذشته به ۳.۱۶ در فصل جاری رسید، اما آیا بازیها تماشاییتر شدند؟ نتیجه دقیقاً برعکس بود. مربیان در لیگ کانادا برای جلوگیری از غافلگیری و پوشش فضای پشت سر مدافعان، مجبور شدند تیمهایشان را نزدیکتر به دروازه خودی بنشانند و دفاعیتر بازی کنند.
منابع آگاه به روزنامه تایمز گفتهاند که اجماع کلی بر این است که آزمایش قانون جدید، فوتبال را از نظر بصری کسلکنندهتر و تماشای آن را ناخوشایندتر کرده است. یکی از این منابع گفته است: «پیامدهای ناشی از قانون آفساید نور روز (ونگر) طوری از آب درآمد که مشخص شد این ایده اصلاً کار نمیکند.»
هرچند این خبرها فعلاً در حد گزارشهای غیررسمی است و فیفا یا بورد بینالمللی فوتبال هنوز بیانیه رسمی درباره نتایج آزمایشهای کانادا منتشر نکردهاند، اما به نظر میرسد فوتبال جهان هرگز رنگ این طرح را نخواهد دید.
